दररोज आपण ऑनलाईन फसवणूक झाली, ओटीपीवरून बॅंकेतून पैसे काढले गेले अशा बातम्या वाचतो, ऐकतो. डिजीटल कडे वाटचाल करताना या गोष्टी आता सर्रास होऊ लागल्या आहेत. त्यामुळे ग्राहकांनी दक्ष राहण्याची गरज आहे. आपली फसवणूक टाळण्यासाठी काय करावे हे सांगणारा पुणे महानगर अखिल भारतीय ग्राहक पंचायत अध्यक्ष विजय सागर यांचा महत्वपूर्ण लेख…
आपल्या हातातील स्मार्ट मोबाईल आपली चालती बोलती बँक आहे. बँकांचे अॅप मोबाईलवर डाऊनलोड करून ते सर्रास वापरतो. सध्या paytm, गूगल pay, upi अशी अनेक पेमेंट अॅप वापरली जात आहेत. काळाबरोबर राहणेसाठी ते गरजेचे आहे, मात्र असे अॅप वापरताना आपण काळजी घेतली पाहिजे. त्याची संपूर्ण माहिती करून घेतली पाहिजे. ऑनलाईन खरेदी करताना समोरून काही पैसे देणेसाठी सांगितल्यानंतर काही माहिती भरताना आपण काळजी घ्यावी. सर्वात अगोदर ज्या संकेतस्थळावरून आपण खरेदी करतो, ती सुरक्षित आहे का ते तपासावे. त्यासाठी एक कुलूप असलेली खूण येते का, तसेच Https अशी सुरुवात आहे का, हे ही तपासावे. आपणास जी लिंक दिलेली आहे तिच्यावर क्लिक करू नका तर आपण त्या लिंक मध्ये जे लिहिले आहे ते टाईप करावे आणि त्या साईट वर जावे, कारण कधी कधी फसवणूक करणारे आपल्याला जी लिंक देतात ती भलतीच असते. आपणास इतर ठिकाणी घेऊन जाते व आपला सर्व डेटा, बँक मधील पैसे हे काढून घेऊ शकतात. त्यासाठी आपण वरील अॅड्रेस बार मध्ये टाईप करून सदर साईट वर जा. गूगलवरही संकेतस्थळ निघाले तरीही धोका असतो, कारण गुगल वरूनही फ्रॉड करणारे लोक सध्या सक्रीय आहेत. त्यामुळे कोणत्याही लिंकने जर बँक अकाऊट नंबर, पिन, क्रेडिट कार्ड, पिन नंबर असे काही मागितले तर लगेच त्या संकेतस्थळावरून बाहेर पडावे. कारण स्वस्ताईच्या नादात आपणास आपले सर्व पैसे गमवावे लागू शकतात.
आपल्या मोबाईल मेसेज मध्ये व्हॉटसअप, फेसबुक तसेच मेसेंजरद्वारे काही लिंक येतात, सदर लिंकवर क्लिक केले की आपणास काही अटी व शर्ती या मान्य आहे असे टिक करून मगच पुढे जाऊ दिले जाते, आपण घाईत असतो आणि आपण सदर अटींवर काहीही न वाचता क्लिक करतो, मात्र ते चुकीचे आहे, कारण आपण त्याद्वारे अशा अटी व शर्तींना एकप्रकारे मान्यता देत असतो. ज्यातून भविष्यात आपले फार मोठे नुकसान होऊ शकते, शिवाय आपली सारीच माहिती आपण त्या संकेतस्थळाला आयती देतो. आपण भविष्यात कसे दिसणार, आपली सर्वात लाडकी मैत्रीण कोण, आपल्यावर कोण जास्त प्रेम करते, आपण कोणत्या नटाप्रमाणे दिसतो, आपला स्वभाव कसा आहे हे सांगणारी साईटस हा एक सापळा देखील असतो. कारण त्यातून आपली सर्व माहिती, अकाउंट इन्फॉर्मेशन आपण त्यांना देऊन टाकतो. एक लक्षात घ्या, या जगात कोणीही काहीही फुकट देत नाही, अगदी राजकारणी देखील जे फुकट देतो म्हणतात ते देखील फुकट देत नसतात.
तेव्हा लक्षात ठेवा, आपणच सायबर गुन्हा न होण्यासाठी स्वतः काळजी घ्यावी.
ऑनलाईन ओएलएक्ससारखे घोटाळ्यांचे प्रमाण प्रचंड प्रमाणात वाढले आहे. कोणीही आपली वस्तू बाजारभावापेक्षा जेव्हा अत्यंत कमी किमतीत विकायला काढतो, तेव्हा ती जाहीरात काहीतरी घोटाळ्याची आहे लक्षात घेतले पाहिजे. अशावेळी आपणास एखादा क्यूआर कोड पाठवला जातो आणि आपण तो स्कॅन करून घेतो, मात्र तो पैसे घेण्याऐवजी देणेचा असू शकतो. तसेच आपला आलेला ओटीपी हा जर आपण पुढील व्यक्तीला सांगितला, तर आपणास आपल्या बॅंकेतून किती पैसे काढले जात आहेत हेही कळत नाही. तेव्हा बँक, क्रेडिट कार्ड चा आलेला otp कधीही कुणाला सांगू नका, कारण आपला मोबाईल हा बँकेस जोडलेला असतो.
एका व्यक्तीने OLX वर एक वस्तू विकायला ठेवली, त्याला समोरून एकाने सांगितले की मला ती वस्तू पाहिजे आपले अकाउंट डिटेल द्या, मी त्यात पैसे भरतो. त्यानंतर त्याला परत फोन आला की आपण आपला मोबाईल चेक करा आणि otp आला असेल तो सांगा. विक्री करणाऱ्या व्यक्तीने otp नंबर सांगितला आणि त्याच्या बॅंकेतून बरीच मोठी रक्कम काढली गेली. त्यामुळे आपणास आलेला otp कधी कुणाला सांगू नका.
आपला गेम होतो, लक्षात येत नाही..
आपला मोबाईल आपण वापरत असताना वेगवेगळ्या गेम्स खेळतो, त्या सर्व मोफत असतात, पण काही गेम्स या चालू असताना आपल्याला कळतही नाही की, बॅकग्राउंडला आपली सर्व माहिती ही त्यांच्या server वर चालली आहे, ज्यात आपले फोटो, बँक डिटेल, मोबाईल नंबर, फॅमिली ची माहिती असे बरेच काही असते. गेम चालू असताना आपणास मेसेज येतो की आपण पुढच्या लेव्हल वर जात आहात आपणास कंपनी कडून बक्षीस लागले आहे आणि पुढच्या लेव्हलचा कोड आपल्याला मेसेज द्वारे पाठवला आहे, पण सदर कोड हा आपला otp असू शकतो. तेव्हा ग्राहकांनी, मोबाईल वापरकर्त्यानी सावध राहिले पाहिजे. आपल्या मुलांना पण गेम खेळत असताना आणि घरात आई बाबा झोपलेले असताना मेसेज येतो किंवा फोन करून आईबाबा च्या पाकिटातून कार्ड काढ, त्यात असलेले कार्ड वरील नंबर गेम मध्ये टाक, तुला बक्षीस लागले आहे ते मिळेल असे सांगितले जाते. वास्तवात आपली बँक रिकामी केली जाते. तेव्हा मुलाला पण मोबाईल देताना तो बँकेला कनेक्ट नसेल तरच द्या. बँक आपणास नेहमी मेसेज पाठवते की बँकेतील कोणीही व्यक्ती अथवा बँक आपले अकाउंट नंबर, कार्ड नंबर, CVV number मागत नाही. पण आपण असे मेसेज आले तरी फक्त ते delete करतो.
तेव्हा माझ्या प्रिय ग्राहक मित्रानो, आपण आपल्याचद्वारे आपलीच माहिती अशा फसवणूक करणाऱ्या लोकांना उघडी करून देऊ नका, तर ती व्यवस्थित बंद ठेवा. मेसेज मध्ये किंवा ईमेल मध्ये आपली बँक माहिती, आधार कार्ड माहिती, pan number आणि पासवर्ड ठेऊ नका. फसवणूकीचे अनेक फंडे आपण रोज पेपर मध्ये वाचतो, त्यातून बोध घ्या आणि काळजी घ्या. सतर्क रहा. ऑनलाईन कामे करावीच लागतील त्या पासून सुटका नाही पण ती करत असताना काळजी घ्या, कारण पैसे कमवायला तसेच फॅमिली साठी विश्वास कमवायला वेळ लागतो. आपण आपले स्टेटस फेसबुक किंवा व्हाटसपवर टाकताना चोरांना आयती संधी तर देत नाही ना हे पहा कारण आपले स्टेटस कोणीही पाहू शकते आणि त्या माहिती चे आधारे आपल्या घरातून चोरू करू शकतात. तेव्हा स्टेटस टाकण्याच्या नादात आपण आपल्या घराची किल्ली चोरांच्या ताब्यात तर नाही देत हे पाहा.
